Vijf dinger die iedere Brabander heurt te weten over carnaval

Columns: KuusKuus

D’n Ellufde van d’n Ellufde sti wir vur de deur, dus de serpentines kenne wir uit de kast komme! Mar d’n Ellufde van d’n Ellufde is dees jaor wel heul spesijaal, want ’t is drie kirres elluf! Des te meer reeje vur ’n fisje. Dus nou alvast vijf dinger die iedere Brabander heurt te weten over carnaval.

Wurrum begiene wij zo vruug mi carnaval?

Tja, de’s een bietje tradisie want op 11 november um elluf over elluf begint ut echte carnavalsseizoen. Ge kunt nie vruug genog beginne, toch? Der is vur gekozen om op elluf elluf te begiene umda elluf ’t gekkengetal is, dè past goed bè carnaval.  

Wie hi carnaval oit verzonne?

Daor zèn verschillende verhaole over. Zo zou carnaval heul lang geleeje begonne zèn bij boeren op ut land. Daor ware ze dan zó blij as ’t wir lente wier, want dan was er wir vruchtbare grond. Um er vur te zurge dè de grond vruchtbaar bleef, trokken ze een kar uit de zee. Die wier dan umringd dur vrouwkes mi achterluke maskers op, zodè kaoi geeste wiere verjaoge.

Mar ja, ge het ok ut verhaal dè carnaval un christelijk fist is. Vruuger zou carnaval een fist zèn waarbij veul gegete wier. Virtig daoge vur Paose moestte nameluk begiene mi vàste. Dus dan mogde gin vlis of zuutighei ète. Durrum wier er mi carnaval alvast flink gefist mee veul ète. In allebei de gevalle was ’t in ieder geval gruweluk fiste geblaoze!

Wor kumt ut woord carnaval dan vandaon?

Volgens de theorie van ’t christelijke fist zou ut woord ‘carnaval’ dan zèn afgeleid van de Latijnse woorden ‘carne vale’, dè betekent ‘vlees vaarwel!’. Mar as ge ut verhaol van de boere moet geleuven, dan komt ’t woord carnaval van ‘carrus navalis’, dè betekent ‘kar uit zee’. Der is allebei wel iet van te zegge hè.

Wurrum hebbe Brabantse plaatsnamen andere name mi carnaval?

Carnaval is eigeluk ut fist van de umgekeerde wirreld. Alles wordt anders. Er komt ander volluk dè d’n dienst uitmakt, want d’n burgemister gift z’n sleutel af aan de carnavalsprins. We gan anders gekleed en ook de naome verandere durrum.

Zo’n neije naom is meestal een persiflage op de echte naom. Um un goei vurbild te geven: Den Bosch verandert sinds 1882 in het driedaogse durp Oeteldonk. Wikipedia hèt daor un mooi overzichtje van. En zelfs de Bosatlas hèt vort un offisijeele kaart mi naome.

Wurrum verkleeje wij ons mi carnival?

Dè het ok te make mi ut feit dè we drie daoge effe iemes anders zèn mi carnaval. Ge speult eigenlijk de rol van iemes anders, van diejen innen acteur of dè pupke van tillevisie. Vaak overdrijfde ut ok nog un bietje zo dè ut meer un parodie wordt.

En een carnavalspèkske is eigeluk ôk gewoon un kleejke um te fisten, net as dè ge mi Kerst un kleejke draagt vur die gelegenheid. 

Terug naar KuusKuus